Stratejik yapay zekâ projeleri
Kurumsal Nakit Akışı ve Likidite Tahmin Motoru
Nakit akışı tahmini, şirketin önümüzdeki haftalarda kasasına ne gireceğini ve ne çıkacağını müşteri, tedarikçi, çek, senet, kredi ve vergi kalemleri bazında hesaplayan bir modeldir. Fatura vadesini değil, her müşterinin gerçekte ne zaman ödediğini esas alır. Hazine ekibi 13 haftalık nakit pozisyonunu her pazartesi güncel bulur; açık doğacak haftayı, kredi limitleri ve senaryolarla birlikte haftalar önceden görür.
- Kimin için
- CFO, finans müdürü, hazine ve tahsilat ekipleri
- Ufuk
- 13 hafta haftalık, 12 ay aylık görünüm
- Temel veri
- Cari hareketler, çek ve senet portföyü, banka, bordro toplamı
- Güncelleme
- Her sabah banka ve tahsilat verisiyle
Vade tarihi ile tahsilat tarihi aynı gün değil
Çoğu şirkette nakit tahmini, finans uzmanının ERP’den aldığı vade listesini Excel’de düzenlemesiyle yapılır. Faturaların vadesi bellidir; ama müşterilerin bir kısmı her zaman on gün geç öder, bazıları ay sonunu bekler, bazıları da faturayı 90 gün ileri vadeli çekle kapatır. Vade tarihine göre yapılan tahmin ilk iki hafta tutar, sonrasında giderek sapar.
Kendi takvimi olan çıkışlar da vardır: maaş günü, ayın son haftasındaki vergi ve SGK ödemeleri, kredi taksitleri, dövizli tedarikçi ödemeleri. Büyük bir müşterinin ödemesi bir hafta kaydığında bu kalemlerle çakışan açık, çoğu zaman o haftanın başında fark edilir. Ekip pahalı bir spot krediye ya da tedarikçi ödemesini ertelemeye mecbur kalır.
Bu sistem neler yapar?
- 01
Müşteri bazında tahsilat davranışı
Her müşterinin ödeme geçmişinden gerçek gecikme süresi, ödeme günü alışkanlığı ve ödeme aracı (havale, çek, DBS, kredi kartı) çıkarılır. Tahmin vadeye değil bu davranışa göre yapılır.
- 02
Çek ve senet portföyü
Alınan çeklerin vadeleri, bankaya tahsile verilenler, ciro edilenler ve keşideci bazında geçmiş karşılıksız oranı izlenir. Verilen çeklerin ödeme günleri çıkış tarafına yazılır.
- 03
Takvimli çıkışlar
Maaş, SGK, KDV ve muhtasar ödemeleri, kredi taksitleri, kira ve tedarikçi vadeleri takvime kendiliğinden işlenir. Hafta sonuna ya da resmî tatile denk gelen ödeme günleri kaydırılır.
- 04
Kur ve dövizli kalemler
Dövizli alacak ve borçlar para birimi bazında ayrı izlenir. Kurun belirlenen aralıklarda değişmesi durumunda TL nakit pozisyonunun nasıl etkileneceği hafta hafta gösterilir.
- 05
Senaryolar
“En büyük beş müşteriden biri 30 gün geç öderse” ya da “dövizli ödeme öne çekilirse” gibi soruların cevabı, hangi haftada açık doğacağı ve hangi kredi limitinin kullanılabileceğiyle birlikte hesaplanır.
- 06
Ajanın yaptığı ve yapmadığı
Ajan her sabah banka hareketlerini işler, tahmini günceller, sapmaları açıklar ve tahsilat ekibine aranacak müşteri listesini hazırlar. Kredi kullanmak, ödeme ertelemek ya da müşteriye vade vermek finans yönetiminin kararıdır.
Nasıl çalışır?
Sistem, kurumunuzdaki kaynaklardan veriyi okur, yapay zekâ katmanında işler ve sonucu ilgili birimin kullandığı ekrana, rapora ya da bildirime dönüştürür.
Veri kaynakları
- ERP cari hesap hareketleri ve açık faturalar
- Çek ve senet portföyü
- Banka hesap hareketleri ve kredi limitleri
- Bordro toplamı, SGK ve vergi takvimi
- Satış siparişleri ve satın alma planı
- Merkez Bankası kurları
Yapay zekâ katmanı
- Müşteri bazında tahsilat davranışı modeli
- Haftalık giriş ve çıkışların birleştirilmesi
- Senaryo ve kur duyarlılığı hesabı
Çıktılar
- 13 haftalık nakit pozisyonu
- Açık doğacak hafta uyarısı
- Tahsilat önceliği listesi
- Hazine toplantısı için senaryo tablosu
Ekranda ne görürsünüz?
13 haftalık nakit pozisyonu · 47. hafta güncellemesi
- Kritik52. hafta: maaş, SGK ve iki dövizli tedarikçi ödemesi çakışıyor, öngörülen açık 6,2 mn ₺
- UyarıMüşteri M-0094 son 3 faturayı ortalama 24 gün geç ödedi; 9,8 mn ₺ tahsilat 2 hafta kaydırıldı
- BilgiPortföydeki 41 çekin 3’ü daha önce karşılıksız çıkmış keşidecilere ait, toplam 1,1 mn ₺
Bir pazartesi hazine toplantısı
- Pazartesi 07.30
Ajan hafta sonu düşen banka hareketlerini ve cuma günü tahsile verilen çeklerin sonuçlarını işler; 13 haftalık tablo güncellenir.
- Pazartesi 08.00
Tabloda 52. haftada açık görünür. Nedeni yazılıdır: bir büyük müşterinin yıl sonu ödemelerini ocağa kaydırma alışkanlığı ve aynı haftaya düşen dövizli tedarikçi ödemeleri.
- Pazartesi 09.30
Hazine toplantısında üç senaryo açılır: müşteriyle erken ödeme iskontosu konuşmak, dövizli ödemeyi sözleşmedeki son güne kaydırmak, rotatif kredinin bir kısmını kullanmak. Her birinin maliyeti tabloda görünür.
- Pazartesi 10.15
Finans müdürü müşteriyle görüşme kararı verir ve kredi limitini yedek olarak işaretler. Ajan satış temsilcisi için müşterinin son iki yıllık ödeme özetini hazırlar.
- 3 hafta sonra
Müşteri iskontolu erken ödemeyi kabul eder. Tahsilat tabloya düşer ve 52. haftadaki açık kapanır.
Vadeye göre tahmin ile davranışa göre tahmin
Aradaki fark, vadeli satışın ve çekle tahsilatın yaygın olduğu sektörlerde büyür. Aynı açık fatura listesine iki yöntemle nasıl bakıldığını tablo gösteriyor.
| Vade listesine göre | Tahsilat davranışına göre | |
|---|---|---|
| Tahsilat tarihi | Fatura vadesi | Müşterinin geçmiş gecikmesiyle düzeltilmiş tarih |
| Çekle ödeme | Vade günü nakit sayılır | Çek vadesi ve keşidecinin geçmişiyle birlikte |
| Ay ve yıl sonu etkisi | Hesaba katılmaz | Müşterinin dönem sonu alışkanlığı modele girer |
| Belirsizlik | Tek rakam | Olası en düşük ve en yüksek tahsilat aralığı |
| Güncelleme | Elle, haftada bir | Her gün banka verisiyle |
Hangi şirkete Excel yeter, hangisine model gerekir?
Müşteri sayısı az, satışlar peşin ya da kısa vadeli ve dövizli kalem yoksa iyi kurgulanmış bir Excel tablosu çoğu zaman yeterlidir. Aşağıdaki durumlardan ikisi üçü bir aradaysa model gerekli hâle gelir:
- Yüzlerce aktif müşteri ve birbirinden farklı ödeme alışkanlıkları
- Çek, senet ve DBS ile yapılan vadeli tahsilatın yüksek payı
- Dövizli alacak ve borçların birlikte bulunması
- Birden çok şirketin ya da çok sayıda banka hesabının konsolide izlenmesi
- Kredi limitlerinin ve maliyetlerinin haftalık yönetilmesi
Hangi verilerle çalışır?
- ERP cari hesap hareketleri, açık faturalar ve ödeme koşulları
- Çek ve senet portföy kayıtları (alınan, verilen, ciro edilen)
- Banka hesap hareketleri, DBS ve kredi limitleri
- Bordro toplamları, SGK ve vergi ödeme takvimi
- Satış siparişleri, bütçe ve satın alma planı
- Merkez Bankası döviz kurları
- Kredi geri ödeme planları ve leasing taksitleri
Güvenlik, KVKK ve insan onayı
- Sistem banka hesabından ödeme yapmaz, kredi kullanmaz, talimat göndermez; yalnız okur ve hesaplar.
- Banka bağlantıları salt okunur yetkiyle kurulur; erişim anahtarları şirketin kendi anahtar kasasında tutulur.
- Bordro verisi kişi bazında değil toplam tutar olarak alınır; çalışan maaşları tahmin ekranında görünmez.
- Müşteri ödeme notları ve risk değerlendirmeleri yalnız finans ve yetkili satış yöneticileriyle paylaşılır.
- Her tahmin sürümü saklanır; hazine toplantısında hangi rakama bakılarak karar verildiği sonradan görülebilir.
Nasıl devreye alınır?
Süreler, kurumun veri hazırlığına ve kapsamına göre değişir; aşağıdaki takvim tipik bir başlangıç planıdır ve ön görüşmeden sonra yazılı olarak netleştirilir.
- 012-3 hafta
Kalem ve hesap haritası
Nakit giriş ve çıkış kalemleri, banka hesapları ve kredi limitleri çıkarılır; mevcut Excel tahmini karşılaştırma için referans alınır.
- 024-6 hafta
Tahsilat davranışı modeli
Müşteri bazında ödeme geçmişi modellenir. Tahmin birkaç hafta mevcut yöntemle yan yana tutulur, iki yöntemin sapmaları karşılaştırılır.
- 033-5 hafta
13 haftalık tablo ve senaryolar
Takvimli çıkışlar, çek portföyü, kur duyarlılığı ve senaryo ekranı eklenir; hazine toplantısı bu tabloyla yapılmaya başlar.
- 04Aşamalı
Tahsilat ve kredi bağlantısı
Tahsilat önceliği listesi ekibe, kredi limitleri ve maliyetleri senaryolara bağlanır; birden çok şirket varsa konsolidasyon eklenir.
Başarıyı neyle ölçeriz?
- Haftalık tahmin ile gerçekleşen nakit arasındaki sapma
- Açık doğacak haftanın kaç hafta önceden görüldüğü
- Kullanılan spot kredi tutarı ve faiz gideri
- Ortalama tahsilat süresi ve vadesi geçmiş alacak tutarı
- Karşılıksız çıkan çek tutarı
- Tahminin hazırlanmasına harcanan ekip süresi
Sık sorulan sorular
13 haftalık tahminin son haftalarına ne kadar güvenebiliriz?
İlk haftalar daha isabetlidir; ufuk uzadıkça henüz kesilmemiş faturalar ve verilmemiş siparişler devreye girer ve belirsizlik artar. Bu yüzden her hafta için tek rakam yerine bir aralık gösteriyoruz. Modelin hangi haftada ne kadar saptığı panelde izlenir; hazine ekibi uzak haftalara bu sapma bilgisiyle bakar.
Çekle ödeme yapan müşterilerin tahsilatı nasıl tahmin ediliyor?
İki aşamada. Önce müşterinin faturayı ne zaman çekle kapattığı, yani çeki ne zaman teslim ettiği tahmin edilir. Sonra çekin vadesi ve keşidecinin geçmiş performansı dikkate alınarak nakde dönüş tarihi hesaplanır. Ciro edilen çekler tedarikçi ödemesine karşılık düşülür; karşılıksız çıkma ihtimali yüksek çekler ayrıca işaretlenir.
Birden fazla şirketimiz var; grup düzeyinde tahmin yapılabilir mi?
Yapılabilir. Her şirket kendi cari ve banka verisiyle ayrı modellenir, sonra grup düzeyinde birleştirilir. Grup içi alacak ve borçlar konsolidasyonda birbirini götürecek şekilde işaretlenir. Farklı ERP’ler kullanılıyorsa yalnız bağlantılar ayrı kurulur.
Tahsilat ekibinin çalışma şekli değişir mi?
Değişir, ama yükü artmaz. Ekip vadesi geçmiş fatura listesi yerine, nakit etkisi en büyük ve gecikme ihtimali en yüksek müşterilerin sıralandığı bir listeyle güne başlar. “Müşteri cuma ödeyeceğini söyledi” gibi arama notları sisteme girildiğinde tahmin bu bilgiyle güncellenir. Müşteriyle konuşmak ekibinizin işi olarak kalır.
Muhasebe kayıtları birkaç gün geç işleniyor; bu tahmini bozar mı?
Bozardı, bu yüzden tahmini muhasebe kaydına değil banka hareketine bağlıyoruz. Bankaya düşen tahsilat, ERP’de henüz cariye işlenmemiş olsa da tahminde gerçekleşmiş sayılır ve ilgili faturayla eşleştirilmeye çalışılır. Eşleştirilemeyen girişler ayrı bir listede bekler; kayıt gecikmesi tahmini birkaç gün eskitmez.
Başlamak için kaç yıllık tahsilat verisi gerekir?
Müşteri bazında ödeme davranışı için en az bir, tercihen iki yıllık cari hareket verisi isteriz; böylece yıl sonu ve bayram gibi dönemsel etkiler görülür. Yeni müşteriler için benzer sektör ve büyüklükteki müşterilerin ortalaması kullanılır. Çek portföyünde keşideci geçmişi ne kadar uzunsa karşılıksız riski o kadar iyi ölçülür.
Yayın tarihi: · Hazırlayan: Aura Ajans yazılım ekibi
İlgili çözümler
ERP ve Kurumsal Sistemler Arası Entegrasyon
ERP, CRM ve muhasebe arasında elle taşınan veriyi ajanlar taşır; kayıt uyuşmazlıklarını yakalar, süreçleri birbirine bağlar.
İnceleYapay Zekâ Destekli Karar Destek
Dağınık raporları tek ekranda toplar, “şu kararı verirsek ne olur?” sorusunu verilerle yanıtlayan senaryolar üretir.
İncele
Nakit Akışı ve Likidite Tahmini için teklif isteyin
Formdaki konu bu sayfaya göre seçili gelir; talebiniz bu başlıkla ekibimize e-posta olarak ulaşır. İsterseniz konuyu değiştirebilir ya da doğrudan telefonla arayabilirsiniz.
