Kurumlara özel ileri seviye sistemler
Kurumsal Verilerle Eğitilmiş Özel Yapay Zekâ
Kurumsal verilerle eğitilmiş özel yapay zekâ, kurumun yönetmelikleri, genelgeleri, arşivi ve yazışmaları üzerinde çalışan, her cevabında dayandığı belgeyi ve paragrafı gösteren bir asistandır. Personel “bu durumda hangi yönerge geçerli?” sorusunu arşivde aramak yerine asistana sorar; asistan yalnız kişinin görmeye yetkili olduğu belgelerden cevap verir, dayanak bulamadığında bunu açıkça söyler.
- Kimin için
- Hukuk, İK, Yazı İşleri, Mali Hizmetler, müşteri hizmetleri
- Temel veri
- Yönetmelik, prosedür, genelge, sözleşme ve yazışma arşivi
- Yöntem
- Kaynak gösteren arama (RAG), gerekirse ince ayar
- Kurulum
- Kurum sunucusu, Türkiye’deki veri merkezi ya da bulut
Cevap arşivde var, bulmak yarım gün sürüyor
Bir belediyede İnsan Kaynakları’na gelen “sözleşmeli personelin yıllık izni nasıl hesaplanır?” sorusu, yıllar içinde çıkmış genelgeler, iç yazılar ve birkaç kez değişmiş bir yönerge arasında aranır. Bir şirkette müşteri hizmetleri, bayi sözleşmesindeki iade maddesini bulmak için hukuka e-posta atar ve iki gün bekler. Bilgi kurumda vardır, ama paylaşılan bir klasörde, bir EBYS ekinde ya da emekli olmuş bir uzmanın hafızasındadır.
Personelin bir kısmı bu boşluğu genel amaçlı sohbet araçlarıyla doldurur. Bu araçlar kurumun yönergesini bilmez, ama bilmediğini de söylemez: kulağa doğru gelen, kaynaksız bir cevap üretir. Üstelik soruyla birlikte iç belgeler kurum dışına çıkar. Asıl ihtiyaç, kurumun kendi belgelerine dayanan, kaynağını gösteren ve yetki sınırına uyan bir asistandır.
Bu sistem neler yapar?
- 01
Her cevapta kaynak
Cevap, dayandığı belgenin adı, tarihi ve ilgili paragrafıyla gelir. Kullanıcı bağlantıya tıklayıp asıl metni açar; asistanın yorumu ile belgenin söylediği yan yana görülür.
- 02
Yetkiye göre belge erişimi
Asistan, soran kişinin EBYS ya da dosya sunucusunda görmeye yetkili olduğu belgelerden cevap verir. İzin yönergesi herkese, disiplin dosyaları yalnız İK’ya açıktır; yetki kaynak sistemden okunur.
- 03
“Bilmiyorum” diyebilmek
Belgelerde yeterli dayanak yoksa asistan tahmin yürütmez, “bu konuda bir belge bulamadım” der ve soruyu ilgili birime iletmeyi önerir. Bu sorular ayrıca listelenir ve eksik belge envanterine dönüşür.
- 04
Güncel olanı eskisinden ayırmak
Yürürlükten kalkan yönerge ya da revize edilen prosedür işaretlenir. İki belge çeliştiğinde asistan tarihi yeni olanı esas alır, eskisini “önceki sürüm” olarak ayrıca gösterir.
- 05
İnce ayar ne zaman devreye girer?
Çoğu kurumda kaynak gösteren arama yeterlidir. Kuruma özgü yazışma dili, form doldurma ya da sınıflandırma gibi tekrar eden bir iş varsa model bu örneklerle ayrıca ince ayardan geçirilir.
- 06
Asistanın yapmadığı
Hukuki görüş, disiplin kararı ya da hak sahipliği kararı vermez. Belgeyi bulur, ilgili maddenin özetini çıkarır, yazı taslağı hazırlar; yorum ve imza ilgili uzmanda kalır.
Nasıl çalışır?
Sistem, kurumunuzdaki kaynaklardan veriyi okur, yapay zekâ katmanında işler ve sonucu ilgili birimin kullandığı ekrana, rapora ya da bildirime dönüştürür.
Veri kaynakları
- Yönetmelik, yönerge ve genelgeler
- EBYS yazışmaları ve ekleri
- Paylaşılan klasörler ve SharePoint
- Sözleşme ve şartname arşivi
- Taranmış eski belgeler (OCR sonrası)
- Kullanıcı ve yetki dizini (Active Directory)
Yapay zekâ katmanı
- Belge bölme, dizinleme ve sürüm takibi
- Yetki süzgeçli arama
- Kaynak gösteren cevap üretimi
Çıktılar
- Kaynaklı cevap ve belge bağlantısı
- “Bulunamadı” soruları listesi
- Yazışma ve form taslakları
- Kullanım ve kalite raporu
Ekranda ne görürsünüz?
Kurum asistanı · haftalık kullanım ve kalite
- Kritikİzin yönergesinin 2023 ve 2025 sürümleri çelişiyor; 2023 sürümü hâlâ yayında
- Uyarı“Yolluk avansı” konusunda 18 soru dayanak belge bulunamadığı için yanıtsız kaldı
- BilgiSatın alma prosedürü revize edildi, dizin yeniden oluşturuldu
Eski bir genelge nasıl yakalanır?
- 09.15
Mali Hizmetler’de bir uzman sorar: “Geçici görev dönüşünde yolluk avansı ne zaman kapatılmalı?”
- 09.15
Asistan, uzmanın erişebildiği belgelerde arar; bir iç genelgeyi ve 2025’te güncellenen harcama yönergesini bulur, cevabı iki kaynağın ilgili paragraflarını göstererek verir.
- 09.17
Uzman, genelgedeki tutar sınırının eski olduğunu fark eder ve cevaba “güncel değil” işaretini koyar.
- Aynı gün
İşaret, genelgenin sahibi olan birime gider. Birim yeni tutarı içeren yazıyı yükler; asistan eski genelgeyi “önceki sürüm” olarak işaretler.
- Ertesi gün
Aynı soruyu soran başka bir personel yalnız güncel belgeye dayanan cevabı alır. Eski genelge yalnız tarihçede görünür.
Kaynak gösteren arama mı, ince ayar mı?
“Kurumsal verilerle eğitmek” denince çoğu kişi modelin belgelerle yeniden eğitildiğini düşünür. Pratikte işin büyük kısmını kaynak gösteren arama (RAG) görür: model belgeleri ezberlemez, her soruda ilgili parçaları bulup cevabı onlara dayandırır. İnce ayar, belirli bir iş için sonradan eklenen ikinci bir katmandır.
| Kaynak gösteren arama (RAG) | İnce ayar | |
|---|---|---|
| Ne yapar | Soruya göre belgeleri bulur, cevabı onlara dayandırır | Modeli kurumun örnekleriyle yeniden eğitir |
| Belge değişince | Dizin güncellenir, sonraki sorudan itibaren yeni belge kullanılır | Yeniden eğitim gerekir |
| Kaynak gösterme | Yapısı gereği var | Tek başına yok; aramayla birlikte kullanılır |
| Uygun olduğu iş | Yönerge, prosedür, sözleşme soruları | Kuruma özgü yazışma dili, sınıflandırma, form doldurma |
| Sıra | Önce bu kurulur | Gerekirse sonra eklenir |
Uydurma cevabı azaltmak için alınan önlemler
Bu önlemler hatayı sıfırlamaz. Asistanın cevabına dayanarak resmî bir işlem yapılacaksa kullanıcıdan kaynağı açıp okumasını isteriz; arayüz de bunu tek adımda yapılabilir kılar.
- Asistan yalnız bulduğu belgelerle cevap verecek biçimde kurulur; dayanak yoksa cevap üretmez.
- Cevaptaki her iddia belgenin ilgili paragrafına bağlanır; bağlantısı olmayan cümleyi ikinci bir kontrol adımı yakalar.
- Kurumun gerçek sorularından bir deneme seti hazırlanır; her güncellemeden önce asistan bu setle sınanır.
- Kullanıcının “yanlış” ya da “güncel değil” işareti inceleme sırasına girer ve belgenin sahibine gider.
- Her belgenin sahibi birim ve gözden geçirme tarihi dizinde tutulur; tarihi geçen belge uyarı üretir.
Hangi verilerle çalışır?
- Kurum yönetmelikleri, yönergeleri ve iç genelgeler
- EBYS yazışmaları ve ekleri
- Dosya sunucusu, SharePoint ya da Google Drive klasörleri
- Sözleşme, şartname ve protokol arşivi
- Müşteri hizmetleri bilgi bankası ve ticket kayıtları
- OCR ile metne çevrilmiş eski belgeler
- Active Directory ya da LDAP kullanıcı ve grup bilgisi
Güvenlik, KVKK ve insan onayı
- Asistan, kişinin kaynak sistemdeki yetkisini aşan hiçbir belgeyi okuyamaz ve cevaba katamaz.
- Belgeler ve model kurum sunucusunda ya da Türkiye’deki veri merkezinde tutulabilir; dış servise belge gönderilmez.
- Bordro, sağlık raporu, disiplin dosyası gibi kişisel veri içeren belgeler ayrı yetki sınıfıyla dizine alınır ya da kapsam dışı bırakılır.
- Her soru, kullanılan belgeler ve verilen cevap kayda geçer; kayıtlar KVKK saklama süreleriyle uyumlu tutulur.
- Asistanın cevabı resmî görüş değildir; hukuki ve idari kararlar ilgili uzmanın imzasıyla verilir.
Nasıl devreye alınır?
Süreler, kurumun veri hazırlığına ve kapsamına göre değişir; aşağıdaki takvim tipik bir başlangıç planıdır ve ön görüşmeden sonra yazılı olarak netleştirilir.
- 012-4 hafta
Belge envanteri
İlk kapsam belirlenir (ör. İK ve satın alma belgeleri); her belgenin sahibi, sürümü ve erişim yetkisi çıkarılır.
- 026-8 hafta
Pilot asistan
Seçilen birimlerle çalışır; deneme setiyle ölçülür, kullanıcı işaretleri her hafta incelenir.
- 033-4 hafta
Yetki ve kalite ayarı
Yetki süzgeci denetlenir, “bulunamadı” soruları eksik belge listesine dönüşür, ince ayar gerekip gerekmediğine karar verilir.
- 04Aşamalı
Kapsam genişletme
Yeni birimlerin belgeleri eklenir; belge güncelleme sorumluluğu birimlere yazılı olarak verilir.
Başarıyı neyle ölçeriz?
- Kaynaklı cevap ile “bulunamadı” cevabının oranı
- Deneme setinde doğru belgeyi bulma oranı
- Kullanıcıların “yanlış” ve “güncel değil” işaretleri
- Birimlere iç yazışmayla gelen tekrar soru sayısı
- Güncelliği şüpheli belgenin düzeltilme süresi
- Yetki dışı belgeye erişim denemesi kayıtları
Sık sorulan sorular
Belgelerimiz bir yapay zekâ şirketine gidiyor mu, modeli onlarla mı eğitiyorlar?
Kurum sunucusunda ya da Türkiye’deki veri merkezinde çalışan açık ağırlıklı bir model seçilirse belgeler kurumdan hiç çıkmaz. Bulut tabanlı bir model kullanılacaksa verinin eğitimde kullanılmadığını taahhüt eden kurumsal sözleşme şartlarına ve KVKK açısından aktarım değerlendirmesine birlikte bakılır. Seçim veri sınıfına göre yapılır.
Kaynak göstermesine rağmen asistan yine de uydurabilir mi?
Olabilir; bu yüzden cevap her zaman kaynakla gelir ve kullanıcı iddiayı belgede kontrol edebilir. Kaynakta karşılığı olmayan cümleleri yakalayan ikinci bir kontrol adımı da kurulur. Kullanıcının “yanlış” işareti inceleme sırasına girer, tekrar eden hatalar deneme setine eklenir ve her güncellemede yeniden sınanır.
Taranmış PDF’ler ve eski kâğıt arşiv de asistana eklenebilir mi?
Eklenebilir, ama önce OCR ile metne çevrilmeleri gerekir. Daktilo ya da kötü taranmış belgelerde okuma hatası çıkar; önemli belgelerde örneklem kontrolü yapılır. Arşivin tamamını baştan sayısallaştırmak yerine en çok sorulan konuların belgeleriyle başlamayı öneriyoruz.
Asistanı kurmak için kaç belge gerekir?
Sayıdan çok kapsam önemlidir. Bir birimin yönergeleri, prosedürleri ve sık sorulan yazışmaları, yani birkaç yüz belge, başlamak için yeterlidir. Asıl hazırlık, hangi belgenin güncel, hangisinin yürürlükten kalkmış olduğunu birimle birlikte ayıklamaktır.
Kuruma özel asistanın maliyetini hangi seçimler belirler?
Belge hacmi, kullanıcı sayısı ve modelin nerede çalışacağı. Kurum sunucusunda çalışacak bir model grafik işlemcili donanım ister; bulutta ise soru sayısına bağlı kullanım ücreti oluşur. EBYS ve dosya sunucusu gibi kaynaklara kurulacak bağlantı sayısı ve ince ayar gerekip gerekmediği de bütçeyi etkiler.
Belgeler değiştiğinde asistan nasıl güncel kalıyor?
Kaynak klasörler ve EBYS düzenli aralıklarla taranır; yeni ya da değişen belge dizine eklenir, eski sürüm işaretlenir. Her belgenin sahibi birim ve gözden geçirme tarihi tutulur. Tarihi geçen belge için sahibine hatırlatma gider, yanıt gelmezse belge “güncelliği şüpheli” olarak gösterilir.
Yayın tarihi: · Hazırlayan: Aura Ajans yazılım ekibi
İlgili çözümler
Kuruma Özel Yapay Zekâ Asistanı için teklif isteyin
Formdaki konu bu sayfaya göre seçili gelir; talebiniz bu başlıkla ekibimize e-posta olarak ulaşır. İsterseniz konuyu değiştirebilir ya da doğrudan telefonla arayabilirsiniz.
