Kurumlara özel ileri seviye sistemler
Kurum Genelinde Yapay Zekâ Entegrasyonu
Kurum genelinde yapay zekâ entegrasyonu, hangi işlerin yapay zekâya devredileceğini seçen, bunun için gereken veriyi hazırlayan ve kimin hangi aracı hangi veriyle kullanabileceğini yazılı kurala bağlayan bir program çalışmasıdır. Kurum, birimlerin kendi başına denediği dağınık araçlar yerine ölçülen iki üç pilotla başlar; işe yarayanı aynı kurallarla diğer birimlere taşır.
- Kimin için
- Üst yönetim, Bilgi İşlem, Strateji Geliştirme, birim müdürleri
- Çıktı
- Kullanım alanı listesi, yönetişim kuralları, pilot planı
- Başlangıç
- Birim görüşmeleri ve 2-3 pilot projenin seçimi
- İnsan onayı
- Sonuç doğuran her işte karar yetkilisinde kalır
Yapay zekâ kurumda zaten kullanılıyor, ama kuralsız
Çoğu kurumda yapay zekâ resmî bir karar alınmadan içeri girmiştir. Basın biriminde bir uzman bülteni ücretsiz bir sohbet aracına yazdırır, Mali Hizmetler’de biri ihale şartnamesinin özetini çıkarmak için dosyayı bir web sitesine yükler, holdingin satış ekibi müşteri listesini bir tarayıcı eklentisine verir. Bilgi İşlem bunların çoğundan habersizdir ve hangi verinin kurum dışına çıktığını kimse bilmez.
Öbür uçta yönetimin istediği büyük proje bekler. “Yapay zekâyla neler yapabiliriz?” toplantısından otuz maddelik bir fikir listesi çıkar, hepsi aynı önemde görünür, bütçe ve ekip hiçbirine yetmez. Altı ay sonra elde ne ölçülmüş bir sonuç ne de bir kullanım kuralı vardır. Entegrasyon çalışması bu iki ucu birleştirir: az sayıda iyi seçilmiş iş ve herkesin bildiği kurallar.
Bu sistem neler yapar?
- 01
Kullanım alanı envanteri
Her birimle yapılan görüşmelerde tekrar eden işler, kullanılan sistemler ve şikâyetler toplanır. Maddeler “bu yazışmayı her hafta elle hazırlıyoruz” kadar somuttur.
- 02
Etki ve uygulanabilirlik matrisi
Her aday iş iki eksende puanlanır: kazanılacak süre ya da önlenecek hata ile verinin hazır olması, mevzuat riski ve entegrasyon güçlüğü. Matrisin sağ üst köşesindeki iki üç iş pilota alınır.
- 03
Veri hazırlık raporu
Seçilen işler için gereken kayıtların nerede durduğu, sahibinin kim olduğu, ne kadar temiz olduğu ve kişisel veri içerip içermediği çıkarılır. Eksik alanlar pilot başlamadan raporlanır.
- 04
Yazılı yönetişim kuralları
Hangi aracın hangi sınıftaki veriyle kullanılabileceği, onaylı araç listesi, kayıt tutma şartı ve yeni bir kullanım talebinin nasıl onaylanacağı kısa ve okunur bir yönergeye yazılır.
- 05
Ajanın yeri ve sınırı
Pilotlardaki ajanlar taslak hazırlar, sınıflandırır, özet çıkarır ve öneri sunar. Ödeme, ceza, personel ya da hak sahipliği gibi sonuç doğuran kararları vermez; bunlar yetkili kişinin onayından geçer.
- 06
Birime göre eğitim
Genel bir sunum yerine her birim kendi işi üzerinde çalışır: Zabıta tutanak özetiyle, finans mutabakat notuyla. Eğitimde neyin yapılmayacağı da somut örneklerle gösterilir.
Nasıl çalışır?
Sistem, kurumunuzdaki kaynaklardan veriyi okur, yapay zekâ katmanında işler ve sonucu ilgili birimin kullandığı ekrana, rapora ya da bildirime dönüştürür.
Veri kaynakları
- Birim görüşmeleri ve iş listeleri
- Sistem envanteri (EBYS, ERP, CRM, e-Belediye)
- Veri sınıflandırması ve KVKK envanteri
- Kurumdaki mevcut yapay zekâ aracı kullanımı
- Bütçe ve ekip kapasitesi
Yapay zekâ katmanı
- Etki ve uygulanabilirlik puanlaması
- Yönetişim kuralları ve onaylı araç listesi
- Pilot projelerin kurulumu ve ölçümü
Çıktılar
- Önceliklendirilmiş kullanım alanı listesi
- Yapay zekâ kullanım yönergesi
- Pilotların önce-sonra ölçüm raporu
- Birim birim yayılım planı
Ekranda ne görürsünüz?
Kullanım alanı portföyü · 2. çeyrek değerlendirmesi
- KritikStrateji Geliştirme’de kişisel veri içeren bir tablo onaysız bir araca yüklenmiş
- UyarıGelen evrak sınıflandırma pilotunda ölçüm verisi 2 haftadır girilmedi
- BilgiSatın alma birimi yeni bir kullanım talebi gönderdi, değerlendirme sırasında
Otuz dört fikirden üç pilota
- 1. hafta
Strateji Geliştirme ile birlikte 11 birimden 34 aday iş toplanır. Beyaz Masa’nın “aynı soruya günde yüzlerce kez cevap yazıyoruz” notu da listededir.
- 2. hafta
Adaylar matrise yerleşir. Gelen evrakın doğru birime havalesi hem yüksek etkili hem verisi hazır çıkar; sosyal yardım uygunluk kararı mevzuat riski nedeniyle ajan kapsamı dışında bırakılır.
- 3. hafta
Yönergenin ilk taslağı yazılır: T.C. kimlik numarası içeren belgeler yalnız kurum sunucusundaki modele gider, dış servislere kişisel veri gönderilmez.
- 4-10. hafta
Üç pilot çalışır. Yazı İşleri, ajanın önerdiği havaleleri onaylar ya da düzeltir; her düzeltme kayda geçer ve haftalık olarak okunur.
- 12. hafta
Sonuç raporu encümene sunulur. Havale pilotu iki birime daha açılır; veri eksiği çıkan ikinci pilot bekletilir.
Matris pratikte nasıl doldurulur?
Puanlama birim müdürleriyle birlikte yapılır, çünkü “veri hazır mı?” sorusunun cevabını kaydı tutan birim bilir. Aşağıdaki tablo bir belediye ile bir holdingin karışık aday listesinden temsilî bir kesittir.
| Aday iş | Etki | Uygulanabilirlik | Karar |
|---|---|---|---|
| Gelen evrakın ilgili birime havalesi | Yüksek: her gün yüzlerce evrak | Yüksek: EBYS kayıtları düzenli | Pilot |
| Tedarikçi faturasının ERP’ye girişi | Yüksek | Yüksek: e-Fatura yapılandırılmış veri taşır | Pilot |
| Satın alma talebinden şartname taslağı | Orta | Orta: eski şartnameler dağınık | Arşiv düzenlenince |
| Sosyal yardım uygunluk kararı | Yüksek | Düşük: mevzuat ve itiraz riski | Yalnız belge ön kontrolü |
| Toplantı tutanağının özeti | Düşük | Yüksek | Hazır araçla, yönergeye bağlı |
Kim hangi aracı hangi veriyle kullanabilir?
Yönergenin omurgası veri sınıflarıdır. Personel aracın adını değil, elindeki verinin sınıfını bilirse doğru kararı kendisi verebilir. Kural kâğıtta kalmasın diye onaylı araçlar kurumsal hesapla açılır, kayıt dışı servislere erişim ağ geçidinden izlenir.
| Veri sınıfı | Örnek | İzin verilen araç |
|---|---|---|
| Kamuya açık | Basın bülteni, meclis kararı | Onaylı listedeki tüm araçlar |
| Kurum içi | İç yazışma, toplantı notu, bütçe taslağı | Kurumsal lisanslı ve kayıt tutan araçlar |
| Kişisel veri | Dilekçe, bordro, abone bilgisi | Yalnız kurum sunucusunda ya da Türkiye’deki veri merkezinde çalışan model |
| Özel nitelikli kişisel veri | Sağlık raporu, engellilik belgesi | Yapay zekâ işlemesi kapalı; istisna yazılı onayla |
Hangi verilerle çalışır?
- Birim faaliyet raporları ve iş tanımları
- EBYS evrak ve havale kayıtları
- ERP, muhasebe ve satın alma modülleri
- KVKK kişisel veri işleme envanteri
- Bilgi İşlem yazılım ve lisans envanteri
- Ağ geçidi kayıtlarındaki yapay zekâ servisi erişimleri
- Personel anketleri ve birim görüşme notları
Güvenlik, KVKK ve insan onayı
- Kullanım yönergesi veri sınıfına göre yazılır; kişisel veri onaysız araçlara gönderilmez.
- Sonuç doğuran kararlarda ajan yalnız hazırlık yapar; onay, imza ve sorumluluk yetkili personelde kalır.
- Her ajan çağrısı, kullanılan veri ve verilen cevap kayda geçer; İç Denetim bu kayıtlara erişebilir.
- Model kurum sunucusunda, Türkiye’deki veri merkezinde ya da bulutta çalışabilir; seçim veri sınıfına göre yapılır.
- Yeni bir araç ya da kullanım, Bilgi İşlem ile KVKK sorumlusunun ortak onayıyla listeye girer.
Nasıl devreye alınır?
Süreler, kurumun veri hazırlığına ve kapsamına göre değişir; aşağıdaki takvim tipik bir başlangıç planıdır ve ön görüşmeden sonra yazılı olarak netleştirilir.
- 013-4 hafta
Keşif ve envanter
Birim görüşmeleri yapılır, sistem ve veri envanteri çıkarılır; kayıt dışı yapay zekâ kullanımı da tespit edilir.
- 022-3 hafta
Önceliklendirme ve kurallar
Matris puanlanır, pilotlar seçilir, kullanım yönergesinin ilk sürümü yönetimin onayına sunulur.
- 038-12 hafta
Pilotlar
İki üç iş gerçek veriyle çalışır; sonuçlar başlamadan önce ölçülen mevcut durumla karşılaştırılır.
- 04Aşamalı
Yayılım ve eğitim
İşe yarayan pilotlar yeni birimlere açılır, birime göre eğitim verilir, yönerge düzenli aralıklarla güncellenir.
Başarıyı neyle ölçeriz?
- Pilot öncesi ve sonrası iş başına harcanan süre
- Ajan önerilerinin düzeltilmeden onaylanma oranı
- Onaylı araçlar dışındaki yapay zekâ servislerine erişim sayısı
- Yeni kullanım talebinin değerlendirilme süresi
- Eğitimden sonra aracı düzenli kullanan personel sayısı
- Kişisel veri şüphesiyle açılan olay kaydı
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ stratejisi için önce büyük bir veri projesi mi gerekir?
Hayır. Pilotlar verisi hazır olan işlerden seçilir; matriste uygulanabilirlik ekseninin bulunma nedeni budur. Veri ambarı ya da kapsamlı bir temizlik ihtiyacı çıkarsa bunu yol haritasında ayrı bir iş olarak gösteririz, ama ilk sonuçları onun bitmesine bağlamayız.
Personel bu araçları zaten kendi başına kullanıyor. Yasaklamalı mıyız?
Tam yasak çoğu zaman kullanımı yalnız gizler. Önerdiğimiz yol, kurumsal lisanslı ve kayıt tutan araçları hızla sağlamak, kişisel veri ve gizli belgeler için net bir sınır çizmektir. Kayıt dışı kullanım ağ geçidi kayıtlarından izlenir; amaç kimseyi cezalandırmak değil, ihtiyacı onaylı araca taşımaktır.
Bir entegrasyon programının bütçesini hangi kalemler belirler?
Kapsanan birim sayısı, pilot işlerin EBYS ya da ERP gibi sistemlere bağlanıp bağlanmayacağı ve modelin nerede barındırılacağı. Kurum sunucusunda çalışacak bir model donanım gerektirir; bulutta ise iş hacmine bağlı kullanım ücreti oluşur. Keşif aşamasının sonunda bu kalemleri ayrı ayrı çıkarırız.
İlk pilotları neden iki ya da üç işle sınırlıyorsunuz?
Her pilotun başında mevcut durumu ölçmek, sonunda karşılaştırmak ve kullanıcı geri bildirimini işlemek gerekir. Beş altı pilotu aynı anda yürüten bir ekip hiçbirini düzgün ölçemez. İki üç iyi ölçülmüş sonuç, encümene ya da yönetim kuruluna yayılım için sağlam bir gerekçe verir.
Bilgi İşlem ekibimiz küçük. Program bitince işi kim yürütecek?
Başta kurum içinden bir program sorumlusu ve her birimden bir temas kişisi belirlenir. Yönergenin güncellenmesi, yeni kullanım taleplerinin değerlendirilmesi ve araç listesinin bakımı bu küçük ekibin işidir. Model güncellemeleri ve teknik bakım için ayrıca destek sözleşmesi yapılabilir.
Belediye ile şirket için yöntem değişir mi?
Yöntem aynı, kısıtlar farklı. Belediyede ihale süreci, KEP ve EBYS yazışmaları ve vatandaş verisinin yoğunluğu öne çıkar. Şirkette ERP entegrasyonu, ticari sır ve grup şirketleri arasında veri paylaşımı belirleyicidir. Matrisin uygulanabilirlik puanı bu kısıtları baştan hesaba katar.
Yayın tarihi: · Hazırlayan: Aura Ajans yazılım ekibi
Kurum Genelinde Yapay Zekâ Entegrasyonu için teklif isteyin
Formdaki konu bu sayfaya göre seçili gelir; talebiniz bu başlıkla ekibimize e-posta olarak ulaşır. İsterseniz konuyu değiştirebilir ya da doğrudan telefonla arayabilirsiniz.
