Stratejik yapay zekâ projeleri
Şehir Dijital İkizi ve Kentsel Simülasyon Platformu
Şehir dijital ikizi, bir kentin binalarını, yollarını, altyapı hatlarını ve bunların üzerindeki canlı hareketi aynı koordinat sisteminde tutan, sürekli güncellenen sayısal bir modeldir. Belediye bu modelde yeni bir yolu, imar değişikliğini ya da taşkın senaryosunu sahaya inmeden dener; sonucu harita, grafik ve maliyet tablosu olarak görür.
- Kimin için
- İmar, Fen İşleri, Ulaşım, Su ve Kanalizasyon, Afet koordinasyon
- Temel veri
- CBS katmanları, bina envanteri, sayaç ve sensör verisi
- Başlangıç
- Tek mahalle ya da tek senaryo ile pilot
- Kurulum
- Belediye sunucusunda veya Türkiye’deki veri merkezinde
Bugün kararlar nasıl veriliyor, nerede tıkanıyor?
Çoğu belediyede imar planı NetCAD’de, su hatları SCADA’da, yol envanteri Fen İşleri’nin Excel dosyalarında, trafik sayımları ise ulaşım biriminin raporlarında durur. Her birim kendi katmanına bakar. Bir caddeye yeni bir konut adası eklendiğinde kanalizasyon kapasitesinin, okul ihtiyacının ve kavşaktaki bekleme süresinin nasıl değişeceği, toplantıda bu parçalar yan yana konarak tahmin edilir.
Bu dağınıklığın bedeli çoğunlukla sonradan ödenir: asfaltı yeni dökülmüş bir yolun altyapı için yeniden kazılması, taşkın riski bilinen bir derenin yakınına yapılaşma izni çıkması ya da yeni açılan hatta beklenen yolcunun gelmemesi gibi. Dijital ikiz, bu soruları karar anında ve herkesin baktığı aynı model üzerinde sormayı sağlar.
Bu sistem neler yapar?
- 01
Bütün katmanlar tek haritada
İmar planı, parsel, bina, su ve kanalizasyon hatları, yol envanteri ve aydınlatma direkleri aynı koordinat sisteminde birleşir. Birimler artık aynı haritaya bakarak konuşur.
- 02
Senaryo karşılaştırma
“Bu ada sekiz kata çıkarsa” ya da “bu cadde tek yön olursa” gibi değişiklikleri iki ayrı senaryo olarak kurar, nüfus, trafik ve altyapı yükünü yan yana görürsünüz.
- 03
Taşkın ve deprem simülasyonu
Yağış şiddeti, dere yatakları ve zemin verisiyle hangi sokakların su altında kalabileceğini, hangi yapı adalarının daha fazla risk taşıdığını modelde gösterir.
- 04
Canlı veri bağlantısı
Su basıncı, trafik sensörü ve hava kalitesi istasyonu gibi kaynaklar modele bağlanır. İkiz bir kez çizilip rafa kalkan bir 3B görsel olmaktan çıkar.
- 05
Sorgu yazmadan soru sormak
Yapay zekâ ajanı “Cumhuriyet Mahallesi’nde 1990 öncesi yapılmış kaç bina var, kaçı dere yatağına 200 metreden yakın?” gibi soruları yanıtlar ve sonucu haritada işaretler.
- 06
Komisyona hazır çıktı
Senaryo sonuçları etki haritası, maliyet tablosu ve kısa bir gerekçe metniyle dışa aktarılır. Meclis ve komisyon sunumu için hazırlık süresi kısalır.
Nasıl çalışır?
Sistem, kurumunuzdaki kaynaklardan veriyi okur, yapay zekâ katmanında işler ve sonucu ilgili birimin kullandığı ekrana, rapora ya da bildirime dönüştürür.
Veri kaynakları
- CBS ve imar katmanları (NetCAD, ArcGIS)
- Bina ve adres kayıtları (UAVT)
- SCADA, sayaç ve sensör verileri
- Trafik sayımları ve toplu taşıma kayıtları
- Drone ya da hava fotoğrafıyla üretilen 3B model
Yapay zekâ katmanı
- Veri eşleştirme ve temizleme
- Taşkın, trafik ve nüfus simülasyonları
- Sorgu ve raporlama ajanı
Çıktılar
- Senaryo karşılaştırma ekranı
- Risk ve etki haritaları
- Maliyet ve kapasite tabloları
- Komisyon raporu
Ekranda ne görürsünüz?
Senaryo B · Merkez yaya bölgesinin genişletilmesi
- KritikK-14 kollektörü yoğun yağışta kapasitesini aşıyor
- Uyarıİskele Cd. ile Çarşı Cd. kavşağında akşam bekleme süresi 2 dk 40 sn
- BilgiSenaryo A ile karşılaştırma raporu hazır
Bir imar talebi modelde nasıl sınanır?
- 1. gün
İmar Müdürlüğü, sahile yakın bir adada kat artışı talebini modele “Senaryo B” olarak girer.
- 1. gün
Ajan, yeni konut sayısından nüfusu tahmin eder; okul, otopark ve su ihtiyacını mevcut kapasiteyle karşılaştırır.
- 2. gün
Ulaşım birimi kavşak simülasyonunu çalıştırır. Akşam saatlerinde iki kavşakta kuyruk oluştuğu görülür.
- 3. gün
Su ve Kanalizasyon, kollektör hattının yoğun yağışta sınırda kaldığını doğrular ve iyileştirme maliyetini rapora ekler.
- 5. gün
Üç birimin notlarını taşıyan etki raporu komisyona gider. Talep, aynı harita açıkken tartışılır.
Dijital ikiz ile klasik CBS arasındaki fark nedir?
CBS şehrin bugün ne olduğunu gösterir; dijital ikiz ise bir şey değiştiğinde ne olacağını hesaplar. İkisi birbirinin rakibi değildir: ikiz, belediyenin mevcut CBS altyapısının üzerine kurulur ve oradaki katmanları kaynak olarak kullanır.
| Klasik CBS | Şehir dijital ikizi | |
|---|---|---|
| Temel soru | Nerede ne var? | Bunu değiştirirsek ne olur? |
| Veri | Çoğunlukla durağan katmanlar | Durağan katmanlar ile canlı sensör ve sayaç verisi |
| Boyut | 2B harita ağırlıklı | 3B model ve zaman ekseni |
| Kullanıcı | CBS uzmanı | Birim müdürleri, planlamacılar, yönetim |
| Çıktı | Harita ve sorgu sonucu | Senaryo karşılaştırması, etki ve maliyet tablosu |
Hangi belediye için uygun, hangisi için erken?
Dijital ikizin değeri, beslendiği verinin kalitesiyle sınırlıdır. Güncel bir CBS altyapısı, sayısal imar planları ve en az bir altyapı biriminde düzenli tutulan kayıtlar varsa iyi bir başlangıç noktası vardır.
Bu temel henüz yoksa ilk iş 3B model değil, veri envanteridir. O durumda pilotu tek bir konuya, örneğin taşkın riskine ya da tek bir mahallenin imar senaryolarına daraltmayı öneriyoruz. Başlamadan önce şu sorulara bakmak yeterli bir fikir verir:
- İmar planları sayısal ve koordinatlı mı?
- Su, kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarının güzergâh verisi var mı?
- Bina envanteri adres veritabanıyla eşleşiyor mu?
- Modeli güncel tutmaktan hangi birim sorumlu olacak?
Hangi verilerle çalışır?
- NetCAD, ArcGIS veya QGIS katmanları
- Sayısal imar planları ve plan notları
- UAVT adres ve bina kayıtları
- SCADA, su sayaçları ve basınç sensörleri
- Trafik sayımları ve sinyalizasyon verileri
- Drone, LiDAR veya hava fotoğrafıyla üretilen 3B model
- Deprem kataloğu ve meteoroloji verileri
Güvenlik, KVKK ve insan onayı
- Kişisel veri (ad, T.C. kimlik numarası) modele girmez; bina ve parsel düzeyinde çalışılır.
- Model ve veriler belediyenin kendi sunucusunda veya Türkiye’deki bir veri merkezinde tutulabilir.
- Ajanın yaptığı her sorgu ve ürettiği her rapor kaydedilir; kimin neyi sorduğu izlenebilir.
- Simülasyon sonucu bir karar değil, karar girdisidir. Onay yetkisi ilgili birimde ve mecliste kalır.
- Erişim yetkileri ve kayıt tutma, Bilgi ve İletişim Güvenliği Rehberi esas alınarak kurgulanır.
Nasıl devreye alınır?
Süreler, kurumun veri hazırlığına ve kapsamına göre değişir; aşağıdaki takvim tipik bir başlangıç planıdır ve ön görüşmeden sonra yazılı olarak netleştirilir.
- 012-3 hafta
Veri envanteri
Hangi birimde hangi verinin, hangi formatta ve ne kadar güncel olduğu çıkarılır; eksikler raporlanır.
- 026-8 hafta
Pilot alan
Tek bir mahalle ya da tek bir senaryo için model kurulur ve iki birimle birlikte denenir.
- 034-6 hafta
Simülasyon motorları
Trafik, nüfus ve altyapı yükü hesapları eklenir; sonuçlar sahadaki gerçek ölçümlerle karşılaştırılır.
- 04Aşamalı
Kent geneline yayılım
Diğer mahalleler ve birimler eklenir; güncelleme sorumlulukları ve yetkiler yazılı hâle getirilir.
Başarıyı neyle ölçeriz?
- Bir planlama kararının hazırlık süresi
- Altyapı nedeniyle yeniden kazılan yol uzunluğu
- Taşkın uyarısı verilen sokaklarla gerçekten su baskını yaşanan sokakların örtüşmesi
- Modelin güncellenme sıklığı ve eksik katman sayısı
- Modeli düzenli kullanan birim ve kullanıcı sayısı
Sık sorulan sorular
Şehir dijital ikizi için bütün şehrin 3B modeli şart mı?
Hayır. Soruların çoğu 2B CBS katmanları ve bina yüksekliği bilgisiyle yanıtlanabilir. 3B model; gölge, görüş koridoru ya da taşkın gibi analizler gerektiğinde eklenir ve bunun için drone veya hava fotoğrafı çekimi ayrıca planlanır.
Mevcut NetCAD veya ArcGIS altyapımız boşa gider mi?
Gitmez. Dijital ikiz bu sistemlerdeki katmanları kaynak olarak kullanır. Birimler alıştıkları yazılımda çalışmaya devam eder; ikiz bu verileri okuyup birleştirir ve üzerine simülasyon ekler. Lisanslarınızda bir değişiklik gerekmez.
Simülasyon sonuçlarına ne kadar güvenebiliriz?
Doğruluk veri kalitesine bağlıdır. Bu yüzden pilot aşamada modelin tahminleri sahadaki ölçümlerle, örneğin trafik sayımları ve yağış sonrası su baskını kayıtlarıyla karşılaştırılır ve sapma raporlanır. Model karar vericinin yerine geçmez; seçenekleri karşılaştırmayı kolaylaştırır.
İlçe belediyeleri için de uygun mu?
Uygun, ancak kapsam farklı kurulmalı. İlçe belediyelerinde tek bir öncelikli konuyla, örneğin taşkın riski, imar senaryoları ya da yol ve altyapı çalışmalarının koordinasyonuyla başlamak hem bütçe hem de ekip açısından daha gerçekçidir.
Veriler nerede saklanıyor?
Tercihe göre belediyenin kendi sunucularında ya da Türkiye’deki bir veri merkezinde. Yurt dışındaki bir bulut servisi kullanılacaksa hangi verinin aktarılabileceği KVKK ve kurum politikası çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Kurulumdan sonra modeli kim güncel tutacak?
Güncelleme sorumluluğu proje başında birimlere yazılı olarak dağıtılır. Kaynak sistemlere bağlanan katmanlar kendiliğinden yenilenir; elle güncellenen katmanlar için hatırlatma ve kontrol listesi kurulur. Bakım ve destek ayrıca sözleşmeye bağlanabilir.
Yayın tarihi: · Hazırlayan: Aura Ajans yazılım ekibi
İlgili çözümler
Şehir Dijital İkizi için teklif isteyin
Formdaki konu bu sayfaya göre seçili gelir; talebiniz bu başlıkla ekibimize e-posta olarak ulaşır. İsterseniz konuyu değiştirebilir ya da doğrudan telefonla arayabilirsiniz.